BUZ HOKEYİ TARİHİ... BUZ HOKEYİ NASIL DOĞDU?

Dünyanın en hızlı takım oyunu…Buz üzerinde keskin bıçaklı ayakkabılarla oynanan sert bir oyun…Buz hokeyi…Peki buz hokeyi nasıl doğdu, kim buldu, nasıl gelişti?Bu dosyamızla buz hokeyi tarihine yakından bakacağız…İşte buz hokeyinin tarihçesi:
Elimizdeki bir çok kaynak, kaşığı eğimli sopalarla bir nesneye vurularak oynanan oyunların çok eski çağlardan beri var olduğunu işaret ediyor. Örneğin,  Mısır’daki dev tapınaklarda bulunan 4000 yıllık çizimler çim hokeyine benzeyen bir sporu anlatmıştır.Aynı şekilde, Avrupa’nın kuzeybatısında, İrlanda’da 1366 yılında geçerli olan Kilkenny Kanunları, şeytanların ve sakatlıkların ortaya çıkmasına neden olan, sopa ve topla oynanan oyunları yasaklamıştır. Böylece erkeklerin ülkeyi savunmak için daha güçlü olacakları savunulmuştur. Yine İrlanda’da çıkarılan 1527 Galway Kanunları küçük bir top ve sopa ile oynanan bir oyuna değinmiştir.Tüm bunlar gösteriyor ki, 21. yüzyılın hızlı dünyasında büyük ilgi görenbu sporun kökenleri yüz yıllar, hatta bin yıllar öncesine dayanıyor…
Gelelim hokey kelimesinin nereden geldiğine...Bu konuda kesin bir bilgi yok.Ancak varsayımlara bir bakalım: Bazılarına göre Eski Fransızca “hoquet” (çoban değneği) kelimesinden, bazılarına göre ise Hollandaca bir kelime olan “hokkie” den (gerçek anlamı kulübe ama gol anlamında kullanılmaktaydı) türemiştir hokey sözcüğü.
Yukarıda anlatılan bu oyunların çoğu çim için geliştirilmişken şartlar müsait olduğunda buz üstünde oynanmışlar.Nitekim, 17. yüzyıl Hollanda tabloları şehir halkının donmuş bir kanalda hokeye benzeyen bir oyun oynadığını göstermektedir.

Bu oyunların Amerika kıtasına gelişi ise Avrupalı göçmenler sayesinde gerçekleşmiş.Avrupalı göçmenler Kuzey Amerika’ya hokeyin çeşitli versiyonlarını getirmişler. Bunlara örnek olarak İrlanda sporu hurling, İskoç sporu shinty ve İngiltere’de oynanan çim hokeyi örnek gösterilebilir.  Gerek duyulduğunda ve şartlar müsait olduğunda bu sporlar buz koşullarına göre düzenlenmiş. Örneğin, Williamsburg gazetesi Virginia’da kar fırtınası altında oynanan hokey oyunundan söz etmektedir. Bazı çizimler “shinney”(Standard kuralları olmayan bir tür hokey) adındaki bir oyunun Nova Scotia’da oynandığını göstermektedir. Yazar Thomas Chandler Haliburton da, bir romanında, Nova Scotia’daki King’s College School adlı okuldaki erkek çocukların, yine hokeye benzeyen “hurley” adı verilen bir oyun oynadıklarından söz etmektedir.(1800lerin başı) Bugüne kadar “Shinny” Kanadalılar arasında, çok resmi olmasa da,  hokey kelimesi yerine kullanılan popüler bir terim olmuştur. Tüm bu ilk oyunların lacrosse adlı takım oyununun agresif ruhundan ve fizik mücadelesinden de etkilendiği söylenmektedir.
1825 yılına gelindiğinde buz hokeyinin oldukça yaygınlaştığını görüyoruz.Bu yıl içinde,  Sir John Franklin Büyük Ayı Gölü’ndeki buzul araştırması sırasında buz üzerinde oynanan hokeyi sabah sporu olarak tanımlamıştır.1859 yılında ise bir Boston gazetesi Halifax’da o yıl oynanan bir buz hokeyi maçından bahsetmiştir.  
Kayda geçen ilk hokey maçları ise Kingston’da ve Halifax’daki İngiliz subayları arasında 1850li yılların ortalarında oynanmış.1870lerin başında, bilinen ilk buz hokeyi kuralları Montreal’deki McGill Üniversitesi öğrencileri tarafından yazılmış ve bunlar tarihe geçen ilk 7 kural olmuş. Bu kurallar oyuncu sayısını takım başına 9 kişi olarak belirlerken, top yerine kare şeklinde bir pak getirmiş.
Yazar Haliburton’un kayıtlarına göre, modern hokeyin Windsor, Nova Scotia’da doğduğu ve “Colonel Hokey” adında bir kişinin adının verildiği yönünde varsayımlar vardır. Bu varsayımları savunanlar “Hockey” soyadının Windsor çevresinde var olduğun belirtiyorlar. Ancak 1943 yılında, Kanada Amatör Hokey Federasyonu hokeyin doğum yerinin Kingston olduğunu açıklamıştır. Bunu yaparken dayanakları ise 1889 yılında Queen’s University ve Royal Military College of Canada öğrencileri arasında oynanan hokey maçı idi.

Uluslararası Hokey Araştırmaları Topluluğu 2001 yılından bu yana ‘hokeyin kökenleri’ komitesi ile bu konu üzerinde çalışmaktadır. Bu kurum hokeyi ise şöyle tanımlıyor: bir buz pisti üzerinde oynanan, iki ayrı takım oyuncularının kayarak ve ucu eğimli sopalar kullanarak küçük bir diski karşı takımın kalesine sokmaya çalıştığı oyun.
Bu komite, sopa ve toplarla buz üstünde oynanan oyunların 16 ve 18. yüzyıllar boyunca Avrupa’da oynanageldiği yolunda kaynaklara ulaşmıştır ve bunu diğer varsayımların önüne koyarak bu oyunları modern hokeyin öncüsü olarak görmüştür.
Windsor çevresinde hokey oynandığına dair yeterli bilgiye ulaşamayan bu kurum, burada oynanan oyunların modern hokeyle çok fazla bir bağlantısı olmadığı yargısına varmıştır. Komite 1825 yılında Halifax’da oynanan maçı da hesaba katarak en sonunda Windsor, Nova Scotia’nın hokeyin doğum yeri olmadığına karar vermiştir.
Hokeyin doğum tarihi ise bu komite tarafından belirlenememiştir, ama 3 Mart 1875 teki Montreal Victoria Paten Pistindeki oyunu kendine başlangıç alır. Bu oyun, daha önceden belirlenen bir tarih ve yerde oynanan, sonuçları kayıt altına alınan ve belirli 2 takım arasında oynanan tarihin tanık olduğu ilk karşılaşma olması açısından önem taşır.
Uluslararası Hokey Araştırma Topluluğu’na göre, pak kelimesi ise İskoç “puc” ya da İrlandaca “poc” kelimelerinden türemiştir.Bunlar İngilizce’deki “poke” yani dürtme, rahatsız etmek anlamına gelir.Bu tanım 1910 da yayımlanan “English as we Speak it in Ireland”(İrlanda’da konuştuğumuz İngilizce) adlı kitapta P.W.Joyce tarafından açıklanmıştır.

Modern Hokeyin Kuruluşu


Modern hokeyin kuruluşu Montreal merkezlidir.3 Mart 1875’te kapalı bir buz pistinde oynanan ilk maç Montreal Victoria Buz Pistinde gerçekleşmiştir. Bu maç James George Aylwin Creighton ve bazı  McGill Üniversitesi öğrencileri tarafından organize edilmiş.1877 yılında McGill Üniversitesi’nde birkaç öğrenci Creighton, Henry Joseph, Richard F. Smith, W.F Robertson ve Murray 7 buz hokeyi kuralını yazdılar. İlk buz hokeyi kulübü de McGill Üniversitesi Buz Hokeyi Kulübü adıyla 1877 yılında kuruldu. Bunu 1881 de kurulan Montreal Victorias kulübü izledi. Oyun ilk başta öyle popülerleşti ki buz hokeyinin ilk şampiyonası Montreal’de her yıl düzenlenen Kış Festivali’nde düzenlendi ve McGill takımı “Festival Kupası”nı kazandı.(Carnival Cup)1886 yılında bu turnuvada yer alan takımlar Kanada Amatör Hokey Federasyonu ligini oluşturdular.( Amateur Hockey Association of Canada(AHAC))
Avrupa’da ise, 1885 yılında Oxford Üniversitesi Buz Hokeyi Kulübü ve Cambridge Buz Hokeyi Kulübü arasında İsviçre’nin St. Moritz kentinde oynanan maç Avrupa’da tarihin tanıklık ettiği ilk maç olarak değerlendirilmektedir. Bu maçı Oxford Dark Blues 6-0 kazanmıştır. Bu iki takım arasındaki rekabet buz hokeyi tarihindeki en eski ikili rekabet olarak bilinir.
The original Stanley Cup, in the Hockey Hall of Fame vault.

Stanley Cup
Şimdi de gelelim dünyanın en iyi ligi, buz hokeyi oyuncularının oynamak için can attığı NHL’in kuruluş öyküsüne…1888 yılında Kanada Devlet Başkanı Lord Stanley Montreal Kış Festivali’ne katılır. Stanley’nin oğulları ve kızı bundan sonra hokeyi çok severler ve Stanley de hokey oyunundan çok etkilenir. 1892 yılında Kanada’da en iyi takımı belirlemek için her hangi bir organizasyon olmadığını da göz önünde bulunduran Stanley, bu amaçla kase şeklinde bir kupa alır. Daha sonra Stanley Cup olarak üne kavuşan” The Dominion Hockey Challenge Cup” ilk defa 1893 yılında AHAC şampiyonu olan Montreal Hokey Kulübü’ne verilir. Bu kupa günümüze kadar verilmeye devam edilmiş, bugün de NHL(National Hockey League)de şampiyon olan takıma verilmektedir.
1893 yılına gelindiğinde ise, sadece Montreal’de aşağı yukarı 100 hokey takımı vardı ve Kanada’da düzenlenen birçok ligde maçlar oynanmaktaydı. Winnipeg takımı oyuncuları kalecilerin daha iyi korunmasını sağlamak amacıyla kriket oyununda kullanılan pedleri kalecilerinin bacaklarına giydirdiler. Ayrıca, bilek şutu(wrist shot) olarak bilinen şutu da hokey dünyasına bu takım oyuncuları kazandırmıştır.
.

1893 yılı Birleşik Devletler’de oynanan ilk maça da tanıklık etmiştir. Bu maç Yale Üniversitesi ile Johns Hopkins Üniversitesi arasında oynanmıştır. Birleşik Devletler Amatör Hokey Ligi 1896’da New York’ta kuruldu ve ilk profesyonel takım, the Portage Lakers 1903’te Michigan’da oluşturuldu.
Lord Stanley’nin 5 oğlu buz hokeyinin Avrupa’ya getirilmesinde büyük rol oynadılar. Buckingham Sarayında düzenlenen bir maçta oynayan kardeşler geleceğin prensleri Edward VII ve George V in de oyuncusu olduğu bir takımı yendiler.1903’e gelindiğinde ise 5 takımlı bir lig kurulmuştu. “The Ligue Internationale de Hockey sur Glace” Uluslararası hokey yarışmalarını yönetmek için 1908de kuruldu ve ilk Avrupa Şampiyonluğunu İngiltere 1910’da kazandı. 20. yüzyılın ortalarında, 1958 de bu kuruluşun adı değişerek “International Ice Hockey Federation (IIHF) oldu.

 

 

Bu haberi arkadasinla paylas...
Hakkımızda | Site Haritası | ODTÜ | Bize Yazın | ©2008 ODTÜ Buz Sporları Topluluğu