AYIN KONUSU: KISA MESAFE SÜRAT PATENİ...

2011 Üniversite Kış Oyunları "Universiade Erzurum" için geri sayım sürerken ülkemiz için yepyeni bir spor doğuyor. Kısa mesafe sürat pateni 2011 Erzurum'da da yer alacak ve Türkiye ev sahibi olarak temsil edilme hakkına sahip... Buz Pateni Federasyonu, Kısa Mesafe Sürat Pateni milli takımını oluşturmaya çalışırken, biz de bu ayın konusunda bu heyecanlı sporu ele aldık...

Kısa mesafe sürat pateni, 111,2 m çevre uzunluğuna sahip bir buz pisti üzerinde patencilerin yarışı en önde bitirebilmek için kaydıkları bir yarış sporudur. Kısa mesafe sürat pateni, buz pateni ile olduğu kadar atletizmi de içinde barındırır. Kısa pist sürat pateni olarak da adlandırabileceğimiz bu sporda, 4 ya da 6 patenci pistte bitiş noktasına en önde girmek için olabildiğince hızlı kayarlar. Kullanılan buz pistinin ölçüleri 60 metreye 30 metredir ve buz hokeyi müsabakalarında da kullanılan olimpik buz pistinde kısa mesafe sürat pateni yarışmaları da yapılabilir.  Patenciler 60 km/saate varan hızlara ulaşırlar.

TARİHÇE

İsterseniz önce bu heyecanlı sporun tarihiyle başlayalım.Kısa mesafe sürat pateninin Kanada ve ABD’de 1900’li yılların başlarında doğduğu kabul edilmektedir. O dönemde uzun mesafe sürat pateni müsabakaları on yıllardır düzenlenmekteydi. Kısa mesafe buz pateni aslında bir soruna çözüm olarak doğdu. O yıllarda uzun mesafe Avrupa’da daha yaygın olan bir spordu ve patenciler antrenman yapmak için yeterli buza sahiptiler. Ancak, Kuzey Amerika’da uzun mesafe sürat pateninin popülaritesi gittikçe artıyordu ve mevcut pistlerin yetmeyeceği kadar fazla patenci vardı.

Uzun mesafe sürat pateni, sayıları az olan ve yaklaşık olarak olimpik atletizm pisti boyutlarında olan 400 metrelik uzun buz pistlerinde yapılıyordu. Kuzey Amerikalı patenciler de sayıları daha fazla olan olimpik ölçülerdeki buz pistlerinde çalışıyorlardı.Daha sonra, belki de daha sıcak olduğundan, kapalı buz pistlerde antrenman yapmayı tercih ettiler. Ancak, daha küçük pistlerde çalışmak sporculara birtakım zorluklar getiriyordu. Daha sıkı dönüşler yapmak, düzlüklerin daha kısa olması çok farklı teknikler gerektiriyordu. Tüm bunlar kısa mesafe sürat pateninde başarılı olmak için daha farklı tekniklerin ortaya çıkmasına neden oldu.

Aslında kısa mesafede rakipleri geçmek için gerekli olan bu teknikleri geliştirmek isteyen patenci sayısı çok da fazla olmadı. Daha sonra bu süreçte birden fazla patencinin birlikte start alması konsepti ile kısa mesafe sürat pateni yepyeni bir spor olarak doğdu. O zamanlar uluslararası yarışlarda 2 patenci birlikte start alıyor, ve bir patencinin kaydettiği zaman tüm patencilerinki ile birlikte sıralanıyordu. 1932 Kış Olimpiyatlarında sürat pateni yarışları kitle start ile yapıldı. Yarışlar Kuzey Amerika’da kapalı pistlerde de yapılıyordu. Örneğin, New York’taki ünlü salon Madison Square Garden kısa mesafe sürat pateni için de kullanıldı.

1967 yılında, ISU(Uluslar arası Buz Pateni Federasyonu) kısa mesafe sürat patenini resmi sporu olarak kabul etti. Ancak bir şampiyona düzenlenmesi ancak 1976 yılında gerçekleşti. Dünya Şampiyonaları 1981’den beri düzenleniyor, daha önceki organizasyonlar da aynı statü ile değerlendiriliyor.
Kanada, Calgary’de düzenlenen 1988 Kış Olimpiyatları’nda kısa mesafe sürat pateni bir gösteri sporu olarak yer aldı. 1992’de tamamıyla bir olimpik spor olarak kabul edildi ve o yıldan beri Kış Olimpiyatları’nda yer aldı. Yarışların sayısı 2002’de 4’ten 8’e çıktı. Yarış kategorileri bayanlarda ve erkeklerde aynı: 500 m, 1000 m, 1500 m ve takım yarışları(erkeklerde 5000 m, bayanlarda 3000 m)

Kısa mesafede en güçlü ülke Güney Kore olarak kabul ediliyor. Bunun yanında Çin Halk Cumhuriyeti, ABD, İtalya, Kanada ve Japonya’da bu spora olan ilgi oldukça fazla. Daha küçük ve kısa pistlerle kısa mesafe sürat pateni gittikçe popülerleşiyor ve birçok ülkede uzun madalyayı kazanan ülke Güney Kore oldu.

YIL YIL KISA MESAFE SÜRAT PATENİ

1906:Kısa mesafe müsabakaları Kanada ve ABD’de yapıldı.

1907:Uluslar Arası Buz Pateni Federasyonu Montreal, Kanada’da kuruldu.

1910:İlk resmi kısa mesafe yarışmaları yapıldı.

1930:Kısa mesafe Kanada ve ABD’de gittikçe popülerleşiyordu. Yarışmalar daha düzenli yapılırken, izleyiciler de bu sporun hızlı temposu ve heyecanı ile büyüleniyorlardı.

1932:Çoklu yarış(8e kadar sporcu) düşüncesi ilk kez Lake Placid Olimpiyatlarında dünyaya sunuldu. Aslında müsabaka uzun mesafe ide, ancak izleyiciler çoklu yarışı sevdi.

1967:Uluslar arası Buz Pateni Federasyonu (ISU) kısa mesafe sürat patenini resmi spor olarak kabul etti.

1981:ISU tarafından düzenlenen ilk Kısa Mesafe Sürat Pateni Dünya Şampiyonası Fransa’nın Meudon-la-Foret kentinde yapıldı.

1982:Kısa mesafe Çin’in kuzeydoğu şehirlerinde gelişme göstermeye başladı.

1986:Çin ilk kez bir kısa mesafe şampiyonasında yer aldı.

1988:Kısa Mesafe Sürat Pateni Calgary Olimpiyatları’nda gösteri sporu olarak yer aldı. Dereceye giren sporculara madalya verilmedi.

1991:Tarihin ilk Kısa Mesafe Sürat Pateni Kulüp Şampiyonası Kore’nin Seul kentinde düzenlendi.

1992:Kısa mesafe Fransa’nın Albertville kentinde Olimpik Spor olarak kabul edildi. Koreli Kim Ki-hoon ve ABD’li Cathy Turner ilk Olimpiyat altın madalyalarını kazanan isimler oldular.

1994:İlk Dünya Gençler Şampiyonası Kore’nin Seul kentinde yapıldı.

Olimpiyat yarışlarına erkeklerde 1000m, bayanlarda 500m müsabakaları eklendi.

1997:Kısa Mesafe Sürat Pateni’nde ilk kez Dünya Kupası organize edildi.
 
İlk Avrupa Şampiyonası İsveç’in Malmö kentinde gerçekleşti.

2002:1500 m yarışı hem bayanlar hem de erkeklerde Olimpiyat programına alındı.

TEMEL BİLGİLER

Kısa mesafe sürat pateni yarışlarını tanımlamak gerçekten de kolaydır: hızlı ve heyecanlı. Kısa mesafe sürat pateni müsabakaları hokey maçları için kullanılan, olimpik ölçülerdeki buz pistlerinde düzenlenir. Pistin boyutları 30 metreye 60 metredir ve 500m ile 1000m yarışlarında en az 4 patenci, 1500m’de en az 6 patenci birlikte yarışır.
Patencilerin bu spora özgü bir duruşu korumaları gerekir. Sporcuların tekniği, spora özgü birçok şey barındırır: Öne doğru 30° eğik vücut pozisyonu, dönüşlerde buza değen bir el, başlangıçta mükemmel bir ivme, yarış stratejisi...Yarış taktiği kısa mesafe buz pateninin en hayati etkenidir. Uzun yarışlarda çok dikkatli stratejiler gereklidir.

1.Bireysel Yarışlar

Bireysel yarışmalarda, tüm patenciler her mesafede yarışabilirler. Yarışmalar 4, 5 veya 6 patencinin katıldığı eleme serileri ile yapılır. Her seride ilk 2 sırayı alan patenci bir üst tura yükselir. 4 patenci kaldığında ise final yapılır.  500 ve 1000m de 5. likten 8.liğe kadar ve 1500m’de 7.likten 12.liğe kadar, klasmanı belirlemek için ayrıca ‘B’ finalleri de yapılabilir. Buradaki amaç, ‘A’ finalindeki iki sporcunun birden diskalifiye edilmesi durumunda madalyaların dağıtılmasını sağlamaktır.

3.2.Fiziksel Temas

Ciddi çarpışmalar, ittirmeler ve engellemeler, diskalifiye ile cezalandırılır. Her patenci için bir yanlış çıkışa ceza verilmez. 

3.3.Bayrak Yarışı

Kısa mesafe sürat pateni bayrak yarışında 8 takım yarışır. Her takım 4 patenci ile yarışır ve de 1 yedek patenci hazır bulunur. Takımlar hangi patencinin kaç tur yarışacağını belirlemekte serbesttir, ancak son 2 tur aynı patenci tarafından kayılmalıdır. Son bölümde eğer bir düşme olursa bir değişiklik yapılabilir. Genellikle bir patenci bir seferde en çok 1,5 tur kayar, yaklaşık 7–8 kere değişir.

3.4.İtiş

Bayrak yarışında patenci değişikliği yarışan patencinin sonraki patenciyi güçlü bir şekilde ittirmesi ile olur. Böylece yarışan patenci, yeni patenciye momentumunu, böylelikle hızını aktarır. Patenci değişikliği iki çizgi boyunca da yapılabilir. Ancak son patenci değişikliği kurallara göre son 2 turun başlayacağı çizginin ortasında yapılmalıdır. Kurallara uymayan takımlar diskalifiye edilir.

4.KIŞ ÜNİVERSİTE OYUNLARINDA KISA MESAFE SÜRAT PATENİ YARIŞLARI

KATEGORİLER

Erkekler

Bayanlar

500m
1000m
1500m
3000m
5000m Bayrak Yarışı

500m
1000m
1500m
3000m
3000m Bayrak Yarışı

 

5. MALZEMELER

Tüm patenciler şu malzemeleri giymek zorundadır:
           
a)  Kask: Sert, plastik kasklar patencileri çarpışmalarda ve duvara çarpma durumunda gerçekleşebilecek olası baş sakatlıklarına karşı korur.

b) Eldiven: Eldivenler, patencilerin ellerini paten çeliklerinden korur. Özellikle dönüşler için çok önemlidir. Çünkü patenciler dengelerini korumak amacı ile bir ellerini buza koyabilirler.
         

c) Gözlükler: Aslında zorunlu değildir, ama bazı patenciler gözlerini buz parçalarından ve rüzgardan korumak amacıyla gözlük kullanırlar.

d)  Koruma Malzemeleri: Diz, bacak koruması ve boyunluk giymek zorunludur. Öndeki patencinin çeliğinin riskine karşı koruma sağlar.

e)  Sürat Pateni ve Çelik: Sürat pateni çeliklerinin boyu 40–80 cm arasında değişir. Çeliğin kalınlığı ise 1,3 milimetredir. Tüm sürat patenlerinin çeliklerinin uçları en az 10 milimetrelik bir yarıçapla yuvarlanmış olmalıdır. Çelik botun sol tarafına yakındır. Böylece dönüşlerde patenin ayakkabı kısmı buza değmez. Çelik ayakkabıya en az 2 noktadan sabitlenmelidir. Çelikler oldukça keskindir. Patenciler, maksimum keskinliği korumak için, patenlerinin oluklarını her yarıştan sonra açtırmalıdır.


f)  Uzun kollu ve uzun bacaklı yarış kıyafeti: Vücuda tamamen saran tayt kıyafetler giyilir. Bu giysinin malzemesi hava direncini azaltmak için özel olarak hazırlanır.

6. PİST

  1. Uluslararası müsabakalarda kısa mesafe sürat pateni için kullanılan pistin çevresi 111,12 metredir ve pist elips şeklindedir.
  2. Pistin boyutu en az 60 x 30 metre olmalıdır.
  3. Düzlüklerin uzunluğu en az 7 metre olmalıdır.
  4. Virajların orta noktasındaki blokların duvara uzaklığı en az 4 metre olmalıdır.
  5. Buz koşullarını korumak için standard pistin yanı sıra, standard pistin her iki yöne 1er ve 2şer metre kaydırılması ile oluşacak 4 ayrı pist daha olmalıdır.Bütün pistler için aynı finiş çizgisi kullanılacaktır.
  6. Start ve finiş çizgileri en fazla 2 cm kalınlığındaki çizgilerle belirlenmiştir. Finiş çizgisi pistin iç kısmına 1,5 metre girecek şekilde çizilmelidir.
  7. Start yerinde pistin iç kısmından 50 cm içeriden başlayacak şekilde, 5 patencinin yerleri her 1,3 metreye konulacak bloklarla belirlenmelidir.

Kısa mesafe yarışlarında patenciler saat yönünün tersine kayarlar. Pistin çevresi iç kulvarda 111,12 metredir. Fiziki bir yol ayrımı yoktur ancak, pistin çevresi küçük bloklarla belirlenmiştir.  Virajlarda 7 blok kullanılması gerekir. Patenciler bu blokların iç tarafına gerektiğinde dengelerini korumak amacı ile elleri ile dokunabilirler. Her mesafe için kayılan tur sayıları ise şöyledir:

500m

4.5 tur

1000m

9 tur

1500m

13.5 tur

3000m

27 tur

5000m

45 tur

Oldukça keskin patenler her yarışta, özellikle dönüş bölgelerinde, buzda derin izler oluşmasına neden olur. Buna çare olarak, virajları işaretleyen bloklar yarış aralarında bir yöne kaydırılırlar. Aynı zamanda kovalarla sular yarıkların üzerine serpilir böylece buz sonraki yarışa hazırlanmış olur. Böylelikle patenciler her yarışta temiz buz üzerinde kayarlar.

Kısa mesafe için kullanılan pist, uluslararası hokey maçlarında kullanılan pistin içine kurulur. Duvarlar kalın ve çarpmalara karşı yumuşak pedlerle kaplanır. Bu pedlere rağmen duvara çarpan bir patenci kendini kaybedebilir. Bazı durumlarda, kafa üstü duvara çarpılırsa, boyun sakatlıkları olabilmektedir.

YARIŞ KURALLARI

1.Bireysel Yarışlar

  • Düzenlemeler
  1. Patenciler, pist etrafında, saat yönünün tersine kayarlar, yani pistin iç tarafı patencinin soluna denk gelir.
  2. Bir patenci, öndeki patenciyi her zaman için geçebilir, ama herhangi bir engelleme ve çarpışmanın sorumluluğu geçmeye çalışan patenciye aittir(geçilen patenci bir harekette bulunmuyorsa).
  3. Tur bindirilen bir patenci pistin dış kısmına kayıp tur bindiren patenciye yol vermelidir.
  4. Eğer bir patenci 2 kere tur bindirilirse, patenci yarışı bitirememiş sayılır.
  5. Finiş çizgisinde, patencinin öndeki pateninin çeliği finiş çizgisine ulaştığında yarışçı yarışı bitirmiş sayılır.
  1. KESTİRME(OFF-TRACK): Patencinin mesafeyi azaltma amacı ile bir veya iki ayağıyla birlikte bloklarla belirlenen pistin iç (sol) kısmına girmesi.
  2. ENGELLEME(IMPEDING): Patencinin rakibini kasıtlı olarak engellemesi ve ittirmesi.
  3. PİSTİ KESMEK(CROSSTRACK): Pistin bir bölümünü kapatmak ya da diğer yarışmacıları engellemek.
  4. YARDIM(ASSISTANCE): Yarış içinde diğer patencilerden yardım almak, diğer patencilere yardım etmek.
  5. TAKIM OLARAK KAYMA: Yarış sırasında patencilerin birbirlerine fayda sağlayacak şekilde kaymaları.
  6. AYAĞINI UZATMAK ve KALDIRMAK: Yarış içinde pateni uzatmak, havaya kaldırmak ve finiş çizgisine vücudu ile atlamak.

 

2. Bayrak Yarışları
 
a)Düzenlemeler

  • Takımlar maksimum 5 kişiden oluşur. Yarışta 4 patenci takımı temsil eder. 1 patenci yedektir
  • Her yarış için 5 patenciden her hangi 4’ü takımı temsil edebilir.
  • 4 patencide her biri yarışta kaymak mecburiyetindedir.
  • Takımın tüm patencileri, baştan sona aynı kıyafetleri giymelidir.
  • Yarış içinde takım adına kayan patenci, kaydığı süre içinde takım adına sorumludur.
  • Patenci değişimi dokunma ile olur.
  • Patenci değişikliği her hangi bir anda yapılabilir. Sadece son iki tur boyunca yapılamaz. Son iki turu aynı patenci kaymalıdır. Son üç tura girerken havaya bir uyarı ateşi açılır.
  • Son iki turda patencinin düşmesi durumunda, patenci değiştirilebilir.

b)Kural Dışı Hareketler

  • KESTİRME(OFF-TRACK): Patencinin mesafeyi azaltma amacı ile bir veya iki ayağıyla birlikte bloklarla belirlenen pistin iç (sol) kısmına girmesi.
  • ENGELLEME(IMPEDING): Patencinin rakibini kasıtlı olarak engellemesi ve ittirmesi.
  • PİSTİ KESMEK(CROSSTRACK): Pistin bir bölümünü kapatmak ya da diğer yarışmacıları engellemek.
  • YARDIM(ASSISTANCE): Yarış içinde diğer takım patencilerinden yardım almak, diğer takım patencilerine yardım etmek.
  • TAKIM OLARAK KAYMA: Yarış sırasında iki takım patencilerin birbirlerine fayda sağlayacak şekilde kaymaları.
  • AYAĞINI UZATMAK ve KALDIRMAK: Yarış içinde pateni uzatmak, havaya kaldırmak ve finiş çizgisine vücudu ile atlamak.
  • DOKUNMADAN PATENCİ DEĞİŞİMİ: Patenci değişiminde gelen patencinin yeni patenciye açık ve görünecek biçimde dokunmaması
  • SON İKİ TURDA DEĞİŞİM: Son iki turda aynı patenci kaymalıdır.

7.3.Start Kuralları

  • “Go to the start”-“starta git” komutuyla patenciler kendilerine ait başlangıç noktasına gitmelidirler. “Ready”-“Hazır” komutu geldiğinde patenciler yerlerinde başlama için hazır pozisyonu alıp çıkış işareti için beklerler. Bu pozisyonda vücudun ortası başlama noktası üzerinde olmalıdır.
  • Bir patenci başlangıç pozisyonuna “Hazır” komutundan önce geçerse ya da “Hazır” komutundan sonra ve ateş açılmadan önce başlangıç pozisyonunu terk ederse, patenci hatalı çıkış yapmış sayılır.
  • Patenciye ilk virajın ilk bloğundan önce müdahale edilir ve düşerse, yeni bir çıkış yapılabilir.
  • Bir hatalı/yanlış çıkış olursa, patenciler ikinci bir ateş veya düdükle geri çağırılır. Patenciler başlangıç çizgisine derhal gelmek zorundadır. Başlangıç Hakemi hangi patencinin hatalı çıkış yaptığını çıkış pozisyon numarasına göre ilan eder.
  • Hatalı çıkış durumunda patenciler hala başlangıç çizgisinde kaldıysa başlangıç hakemi yeniden başlatmak için “Hazır” komutundan başlar. Patenciler çizgiden uzaklaştıysa, tüm prosedür baştan uygulanır. Hatalı çıkış yapan patenci veya patenciler hatalı çıkış uyarısı alır.
  • Birden çok patenci aynı anda hatalı çıkış yaparsa, hepsi hatalı çıkış uyarısı alır.
  • Bir patenci hatalı çıkış yapar ve diğer patenciler onu takip edip çıkarsa, sadece ilk çıkışı yapan patenci uyarı alır.
  • Bir hatalı çıkış sonrasında başlangıç hakemi patenciye hatalı çıkış yaptığını bildirir. Aynı patencinin ikinci kez hatalı çıkış yapması durumunda başlangıç hakemi patenciye diskalifiye olduğunu bildirir.
  • Başlangıcı kasıtlı olarak geciktiren patenci, hatalı çıkış uyarısı alır.

Hazırlayan: Halil Alper Tokel

02.04.2009 18:04

Bu sitede yayınlanan yazılar izinsiz ve kaynak gösterilmeden kullanılamaz.Ancak, yazının yayınlandığı sayfaya aktif link verilerek kullanılabilir.
Bu haberi arkadasinla paylas...
Hakkımızda | Site Haritası | ODTÜ | Bize Yazın | ©2008 ODTÜ Buz Sporları Topluluğu