BANDY : FUTBOL BUZ ÜSTÜNDE PATENLE OYNANIRSA...

Futbol, buz üstünde patenlerle ve sopayla oynansaydı nasıl olurdu sizce? Taç, korner, frikik… Kırmızı, hatta mavi kart… Bunların hepsine sahip bir oyun var aslında: Bandy. Futbol sahası büyüklüğündeki bir buz pistinde 11 kişilik takımlarla oynanan bu oyun buz hokeyi tutkunlarını heyecan içinde bırakabilecek cinsten. Dosya bölümümüzde bu ilgi çekici sporu ele aldık.

Gelin öncelikle bu spor nasıl ortaya çıkmış bir bakalım. Sopa ve topla oynanan oyunların, yani genel adıyla hokeyin geçmişi yüzyıllar öncesine dayanıyor. Herkes tarafından kabul edilen bir gerçek ise hokeyin buzdan önce karada yani patenle değil ayakkabıyla oynandığı. İşte bandy de tam bu karadan buza geçiş noktasında çıkmış spor sahnesine. Bugün kitlelerin peşinden koştuğu, Kuzey Amerika’nın en popüler dört sporundan biri olan buz hokeyi kendi kurallarını ve tarzını oluşturup yeni bir spor olarak ortaya çıkarken, bandy ise 1700lü yıllarda futbol kuralları temel alınarak futbolun buz üstündeki replikası olarak doğmuş.

Peki bandy nerede doğdu? Rus kaynakları, bandy benzeri oyunların 10. yüzyılda Rus coğrafyasında oynandığını gösteriyor. Ancak, tam anlamıyla bugünkü şekliyle bandy (kuralları daha sonra İngiltere’de kabul edilenlerden farklılık gösterse de) 1700lerin başında Rusya’da kendini göstermiş. Rusya, o günden bugüne bu sporun bir numaralı ülkesi konumunu korumuş. Öyle ki, bandy çoğu ülkede “Rus hokeyi” olarak anılıyor. İngiltere’nin de sporun gelişimine büyük katkıları olmuş. Bandy 1770lerde İngiltere’de görülmüş ve bandynin bugüne kadar gelen kurallarının temeli 1882’de İngilizler tarafından belirlenmiş.

Şimdi de gelelim kurallara… Daha önce de söylediğimiz gibi bendiyi aslında buz üzerinde oynanan futbol olarak tanımlamak hiç de yanlış olmaz. Ancak bazı farklar tabii ki de var. Bandy, futbol sahası büyüklüğünde, yani 90–110 metre boyunda 45–65 metre eninde devasa bir buz pistinde iki takımla oynanır. Takımlar 11 kişiden oluşur. Tahmin edebileceğiniz gibi 1 kaleci ve 10 oyuncu var takımlarda… Bendide de buz hokeyinde olduğu gibi sınırsız oyuncu değişikliği yapılabiliyor ve oyun devam ederken de oyuncu değiştirilebiliyor. Her takımın 4 yedek oyuncusu var. Bendi kalesi ise 3,5 metre boyunda ve 2,1 metre yüksekliğinde. Oyuncular buz hokeyinde olduğu gibi buz hokeyi pateni, sopa, dizlik, dirseklik, hokey şortu vb. malzemeleri kullanırlar. Ancak, bandy buz hokeyinde olduğu gibi pakla değil tenis topu büyüklüğündeki bir topla oynanır. Topun kolay görülebilmesi için, patenlerin, sopaların ve sopa bantlarının topun renginden farklı olması gerekiyor. Topa elle, kafayla ya da kolla dokunma hakkına sadece kaleciler sahiptir. Oyuncular ise sadece sopa ile pakı kontrol edebilirler. Buz hokeyinde olduğu gibi fiziksel darbeler bendide oldukça sınırlı. Bandy, futbolda olduğu gibi, 45 dakikalık 2 devre üzerinden oynanıyor. Maç devam ederken süre durmuyor, ancak hakem maça uzatma dakikaları ekleyebiliyor. Topun daha fazla oyunda kalması için sahanın uzun kenarları 15 cm yüksekliğinde tahta, ya da duvarla çevrilmiş. Top oyun alanını sahanın yan çizgilerinden terk ettiğinde ise futboldaki taç kuralı işliyor. Topa son dokunan takım savunmaya geçerken, diğer takım oyunu başlatıyor.

Bendy sahasının üzerindeki çizgiler de futboldan ve buz hokeyinden farklı. Bendide ceza sahasını kalenin orta noktasını merkez alan 17 metre yarıçapındaki dairenin yarısı belirliyor. Bu alandaki fauller penaltı atışı ile cezalandırılıyor.  Penaltı noktası kaleyi tam karşıdan görüyor ve kaleye 12 metre uzaklıkta. Ceza sahası dairesinin iki ön çapraz noktası serbest vuruş, yani frikik yerlerini gösteriyor ve 5 metre yarıçaplı dairelerle çevrilmiş. Serbest vuruşlar bu noktalardan kullanılıyor. Çoğu sporda olduğu gibi bendide de yarı saha çizgisi ve orta noktayı merkez alan 5 metre yarıçaplı orta yuvarlak var. Sahanın dört köşesindeki 1 metre çaplı çeyrek daireler ise köşe vuruşu yani korner noktalarını gösteriyor.

Gelelim ceza ve diğer kurallara… Bendide de buz hokeyinde olduğu gibi süreli cezalar veriliyor. Örneğin oyuncu değişikliklerindeki hatalarda 5 dakikalık ceza uygulanıyor. Bendideki standart ceza ise 10 dakika. Hakem oyuncuya 10 dakikalık ceza verdiğini “mavi kart” ını göstererek ilan ediyor ve ceza alan takım bu süreyi eksik oynuyor. Bir oyuncu bir maçta 3 kez mavi kart görürse, hakem oyuncuyu maçtan attığını gösteren “kırmızı kart”ını gösteriyor. Ceza süresinin sonunda yedek oyunculardan biri oyuna dahil oluyor. Bendideki ofsayt ise futboldakinin aynısı: Forvet oyuncusu pas alabilmek için kaleye en yakın savunma oyuncusunun gerisinde olmalı.

Bendide oyun devre başlarında ve gollerden sonra futbolda olduğu gibi santra ile başlasa da, oyunun başlangıç şekilleri buz hokeyi ve futboldan farklılıklar gösteriyor. Örneğin kornerde, salon hokeyine benzer bir kural geçerli. Korner atılana kadar savunma yapan takımın oyuncuları kale çizgisinin gerisinde durmak zorunda. Bu arada hücum oyuncuları ise ceza sahası içine giremiyor ve kale çizgisine 5 metreden fazla yaklaşamıyor. Kornerin atılmasıyla her iki takım oyuncuları ceza sahasındaki yerlerini alıyor. Oyun oynanırken yapılan kural ihlallerinde, sert müdahalelerde, topa el ile temas edildiğinde, hakem oyunu durdurup takımlara serbest atış kazandırabiliyor. Top gol olmadan kale çizgisini geçtiğinde ise futboldaki gibi oyun kale atışı ile başlıyor.

Peki bendi sporunda hangi ülkeler önde? Turnuvalar nasıl düzenleniyor?  İlk “Bandy Dünya Şampiyonası” 1957’de düzenlenmiş ve 1961’den itibaren her iki senede bir, 2003’ten beri de her sene organizasyon tekrar ediliyor. 2008 Bandy Dünya Şampiyonası’nda 13 ülke yer alırken katılan ülkeler her sene değişebiliyor. 2004’teki şampiyonayı Finlandiya kazansa da şu ana kadar ki diğer tüm turnuvaları Sovyetler Birliği, Rusya ya da İsveç kazandı. Şu ana kadarki Dünya Şampiyonalarında Sovyetler Birliği 14, İsveç 9, Rusya 5 ve Finlandiya da 1 kez altın madalyaya ulaştı.

Bendinin ilk Bayanlar Dünya Şampiyonası ise 2004’te Finlandiya’da düzenlendi. İsveç şu ana kadar düzenlenen 4 organizasyonda da altın madalyayı kimseye bırakmadı. Bu dört turnuvanın dördünde de finalde Rusya’yı geçmeyi başardılar.

Bandy Dünya Şampiyonaları-Erkekler

Yıl

Şampiyon

1957

 Sovyetler Birliği

1961

 Sovyetler Birliği

1963

 Sovyetler Birliği

1965

 Sovyetler Birliği

1967

 Sovyetler Birliği

1969

 Sovyetler Birliği

1971

 Sovyetler Birliği

1973

 Sovyetler Birliği

1975

 Sovyetler Birliği

1977

 Sovyetler Birliği

1979

 Sovyetler Birliği

1981

 İsveç

1983

 İsveç

1985

 Sovyetler Birliği

1987

 İsveç

1989

 Sovyetler Birliği

1991

 Sovyetler Birliği

1993

 İsveç

1995

 İsveç

1997

 İsveç

1999

 Rusya

2001

 Rusya

2003

 İsveç

2004

 Finlandiya

2005

 İsveç

2006

 Rusya

2007

 Rusya

2008

 Rusya

2009

 İsveç

Hazırlayan:Halil Alper Tokel Kaynak: Wikipedia

18.07.2009 2:24

Bu sayfayı arkadasinla paylas...
Hakkımızda | Site Haritası | ODTÜ | Bize Yazın | ©2008 ODTÜ Buz Sporları Topluluğu | www.icesports.metu.edu.tr. All Rights Reserved. Powered by Halil Alper Tokel